Abolicja dla spółek z estońskim CIT. Szansa na odzyskanie preferencji

Przepisy o estońskim CIT przewidują rozwiązanie pozwalające na wybór tej formy opodatkowania także w trakcie roku podatkowego. Jednym z warunków wyboru jest sporządzenie sprawozdania finansowego na dzień poprzedzający rozpoczęcie opodatkowania ryczałtem, zgodnie z przepisami o rachunkowości.

W praktyce powstał istotny dla podatników spór o to, co należy rozumieć przez „sporządzenie” sprawozdania finansowego. Czy wystarczające jest przygotowanie dokumentu w wymaganym terminie, czy też konieczne jest również jego podpisanie przez wszystkie zobowiązane osoby w tym terminie?

Organy podatkowe przyjmowały zasadniczo drugie stanowisko. W ich ocenie sprawozdanie finansowe można uznać za sporządzone zgodnie z ustawą o rachunkowości dopiero wtedy, gdy zostanie ono podpisane przez kierownika jednostki oraz osobę, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych. W konsekwencji brak podpisu albo podpisanie dokumentu po terminie choćby przez jedną, zobowiązaną osobę mogło prowadzić do uznania, że podatnik nie spełnił warunku wyboru estońskiego CIT.

Skutek takiego uchybienia był bardzo daleko idący. Formalny błąd dotyczący sprawozdania finansowego mógł bowiem oznaczać, że spółka w ogóle nie weszła skutecznie w estoński CIT, a więc powinna rozliczać podatek na zasadach ogólnych.

Wątpliwości co do tak rygorystycznego podejścia pojawiły się również w orzecznictwie sądów administracyjnych.

28 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał wyrok w sprawie o sygn. I SA/Kr 179/26, w którym uznał, że dla skutecznego wyboru estońskiego CIT na podstawie art. 28j ust. 5 ustawy o CIT decydujące znaczenie ma sporządzenie sprawozdania finansowego w ustawowym terminie, a nie samo jego podpisanie w tym terminie. Późniejsze podpisanie prawidłowo sporządzonego sprawozdania nie musi zatem automatycznie oznaczać nieskutecznego wyboru estońskiego CIT.

Wyrok jest nieprawomocny, dlatego nie można jeszcze mówić o linii orzeczniczej. Wcześniejsze wyroki sądów administracyjnych były dla podatników mniej korzystne – stanowisko o braku podpisu pod sprawozdaniem jako wadzie wyłączającej możliwość opodatkowania estońskim CIT zaprezentowano m.in. w wyroku NSA z 4 marca 2026 r. sygn. akt II FSK 1258/25.

Abolicja dla spółek w projekcie UD116

W lipcu 2026 r. do Stałego Komitetu Rady Ministrów trafiła okrojona wersja projektu UD116, nad którą prace trwały jeszcze w zeszłym roku.

Ministerstwo Finansów w uzasadnieniu projektu UD116 wskazało, że choć dotychczasowa wykładnia przepisów o estońskim CIT była prawidłowa, ale jej skutki w niektórych przypadkach były nadmiernie dolegliwe. Projektodawca zdecydował się więc nie tyle zmienić ocenę wcześniejszych przypadków, ile stworzyć szczególne rozwiązanie pozwalające naprawić określone uchybienia.

Projektowane przepisy przewidują rozwiązanie przejściowe dla podatników, którzy wybrali estoński CIT na podstawie art. 28j ust. 5 ustawy o CIT przed wejściem w życie nowelizacji.

W uproszczeniu: spółka, która nie spełniła formalnego warunku dotyczącego sprawozdania finansowego, będzie mogła uzupełnić ten brak i zachować albo odzyskać prawo do opodatkowania ryczałtem.

• Aby skorzystać z projektowanego rozwiązania, podatnik będzie musiał do 31 stycznia 2027 r.:
• sporządzić sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości, w tym podpisać je przez wszystkie wymagane osoby;
• przekazać sprawozdanie Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

Rozwiązanie obejmie również przypadki, w których sprawozdanie finansowe w ogóle nie zostało sporządzone albo zostało sporządzone po wymaganym terminie. Nie oznacza to jednak automatycznego „wybaczenia” wszystkich błędów. Z projektowanych przepisów wynika, że spółka musi nadal spełniać pozostałe warunki korzystania z estońskiego CIT.

Co ze spółkami, które już zapłaciły klasyczny CIT?

Najistotniejszą częścią projektowanych przepisów jest możliwość odzyskania podatku.

Może się bowiem okazać, że spółka po zakwestionowaniu prawa do estońskiego CIT wróciła do zasad ogólnych, zapłaciła zaległy CIT wraz z odsetkami, a następnie ponownie wybrała ryczałt – tym razem już z zachowaniem wymaganych formalności.

Jeżeli utrata estońskiego CIT była związana wyłącznie z uchybieniem dotyczącym sprawozdania finansowego, projektowane przepisy mają umożliwić przywrócenie preferencji również za wcześniejszy okres.

W takim przypadku podatnik będzie mógł skorygować wcześniejsze rozliczenia. Termin na złożenie korekty ma wynosić 3 miesiące od dnia wejścia w życie nowych przepisów. W konsekwencji spółka może odzyskać podatek zapłacony według zasad ogólnych, jeżeli po uwzględnieniu projektowanych regulacji okaże się, że za dany okres powinna być opodatkowana estońskim CIT.

Z rozwiązania będą mogli skorzystać również podatnicy, którzy sami skorygowali wcześniejsze rozliczenia – bez wcześniejszej kontroli czy decyzji organu podatkowego.

Projekt przewiduje również rozwiązanie dla podatników, wobec których kwestia utraty prawa do estońskiego CIT została rozstrzygnięta w zakończonym postępowaniu podatkowym.

Nowe przepisy mają stanowić samodzielną podstawę wznowienia postępowania w sprawach, w których organ zakwestionował prawo do estońskiego CIT wyłącznie z przyczyn formalnych związanych ze sprawozdaniem finansowym.

Oznacza to, że możliwość skorzystania z projektowanej abolicji nie będzie ograniczona wyłącznie do spółek, które samodzielnie zorientowały się w problemie i skorygowały swoje rozliczenia.

Abolicja to nie jedyna zmiana dotycząca estońskiego CIT

Projekt UD116 przewiduje również inne zmiany dotyczące ryczałtu od dochodów spółek. Jedną z istotniejszych jest rezygnacja z możliwości wyboru estońskiego CIT w trakcie roku podatkowego. W przyszłości wybór tej formy opodatkowania ma być możliwy wyłącznie od początku roku podatkowego.

Tworzy to dość charakterystyczną sytuację: ustawodawca zamierza ograniczyć możliwość przechodzenia na estoński CIT w trakcie roku, a jednocześnie projektuje rozwiązanie pozwalające uporządkować problemy, które powstały właśnie przy korzystaniu z tej możliwości w poprzednich latach.

Projekt przewiduje również m.in. doprecyzowanie zasad dotyczących wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą oraz złagodzenie warunku zatrudnienia – przy jego spełnianiu będzie można uwzględniać zarówno osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, jak i na podstawie umów cywilnoprawnych.

Co warto zrobić już teraz?

Projekt UD116 nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Został skierowany do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów i jego treść może jeszcze ulec zmianie.

Nie oznacza to jednak, że spółki, których dotyczy problem, powinny czekać do 2027 r. Warto już teraz przeanalizować historię wyboru estońskiego CIT, sposób sporządzenia i podpisania sprawozdania finansowego oraz późniejsze rozliczenia podatkowe.

Warto sprawdzić, czy projektowane przepisy mogą znaleźć zastosowanie w Twojej sytuacji. Zespół ADN Podatki pomoże przeanalizować historię wyboru estońskiego CIT, zweryfikować spełnienie warunków abolicji oraz ocenić możliwość odzyskania nadpłaconego podatku.

Autor: Łukasz Fiuk, Senior Associate w ADN Doradztwo Podatkowe.