Look-through approach w podatku u źródła
Przy rozliczaniu podatku u źródła (WHT) istotne znaczenie ma ustalenie rzeczywistego właściciela wypłacanych należności. W przypadku płatności dokonywanych w ramach międzynarodowych struktur kapitałowych nie zawsze jest nim ich bezpośredni odbiorca. Powstaje wówczas pytanie, czy polski płatnik może zastosować preferencję podatkową właściwą dla rzeczywistego właściciela należności, pomijając podmioty uczestniczące w jej przekazywaniu.
Możliwość taką przewiduje koncepcja look-through approach (LTA). Chociaż jej stosowanie zostało potwierdzone w objaśnieniach Ministerstwa Finansów z 3 lipca 2025 r., zakres dopuszczalnych preferencji WHT nadal budzi wątpliwości, czego przykładem są najnowsze wyroki sądów administracyjnych.
Stanowisko Ministerstwa Finansów
Istotą LTA jest możliwość zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawki podatku u źródła na podstawie statusu podatkowego rzeczywistego właściciela należności, pomimo że nie jest on jej bezpośrednim odbiorcą.
Zgodnie z objaśnieniami Ministerstwa Finansów z 3 lipca 2025 r. zastosowanie koncepcji LTA stanowi uprawnienie płatnika, pod warunkiem spełnienia przesłanek właściwych dla danej preferencji podatkowej oraz dodatkowych wymogów związanych z zastosowaniem LTA. W szczególności płatnik powinien, w ramach należytej staranności, ustalić rzeczywistego właściciela należności, potwierdzić, że rozpoznaje on z tego tytułu przychód podatkowy w swoim państwie, a także zweryfikować rodzajową tożsamość płatności przekazywanych pomiędzy kolejnymi podmiotami, tj. czy należność jest przekazywana do rzeczywistego właściciela pod tym samym tytułem.
Szczególnie istotne jest stanowisko MF dotyczące zwolnienia dywidendowego z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Ministerstwo dopuściło bowiem możliwość kaskadowego spełnienia warunku bezpośredniego posiadania udziałów, jeżeli każdy podmiot uczestniczący w strukturze spełnia ten warunek względem kolejnej spółki.
Jednocześnie w odniesieniu do preferencji wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) MF przyjęło bardziej restrykcyjne podejście, uzależniając możliwość uwzględnienia udziałów pośrednich od postanowień konkretnej umowy.
NSA: LTA nie zastępuje warunków zwolnienia
Do granic stosowania LTA odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lipca 2026 r., sygn. II FSK 80/26.
Sprawa dotyczyła luksemburskiej spółki będącej rzeczywistym właścicielem dywidendy wypłacanej przez polski podmiot za pośrednictwem spółki holenderskiej. Luksemburska spółka posiadała 100% udziałów w spółce holenderskiej, która była bezpośrednim akcjonariuszem polskiego płatnika. Spór dotyczył możliwości zastosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT pomimo braku bezpośredniego posiadania udziałów w polskiej spółce.
NSA odmówił prawa do zwolnienia. W ocenie Sądu koncepcja LTA pozwala na identyfikację rzeczywistego właściciela należności, nie stanowi jednak podstawy do przenoszenia pomiędzy podmiotami warunków zastosowania preferencji podatkowej.
NSA wyraźnie odrzucił możliwość kaskadowego spełnienia warunku bezpośredniego posiadania udziałów. Stanowisko to pozostaje zatem w sprzeczności z podejściem przedstawionym w objaśnieniach MF.
WSA: szersze zastosowanie LTA na gruncie umów międzynarodowych
Odmienne stanowisko zaprezentował WSA w Warszawie w wyroku z 13 sierpnia 2026 r., sygn. III SA/Wa 651/26.
Sprawa dotyczyła dywidend wypłacanych przez polską spółkę za pośrednictwem holenderskiej struktury inwestycyjnej, których rzeczywistymi właścicielami byli m.in. inwestorzy ze Stanów Zjednoczonych.
Spór koncentrował się na możliwości zastosowania stawki 5% wynikającej z polsko-amerykańskiej UPO. Organ podatkowy uznał, że właściwa jest stawka 15%, ponieważ amerykański inwestor nie posiadał bezpośrednio udziałów w polskiej spółce.
WSA nie podzielił tego stanowiska. Sąd uznał, że zastosowanie LTA pozwala w analizowanych okolicznościach przypisać inwestorowi bezpośrednie rozporządzanie udziałami na potrzeby stosowania UPO, a tym samym zastosować stawkę 5%.
Co istotne, WSA zakwestionował również rozróżnienie przyjęte przez MF, które dopuszcza kaskadowe spełnienie warunku posiadania udziałów przy zwolnieniu dywidendowym z CIT, lecz ogranicza takie podejście na gruncie UPO.
Wyrok jest nieprawomocny.
Granice stosowania LTA pozostają sporne
Przedstawione rozstrzygnięcia pokazują, że zasadniczy problem nie dotyczy już samej dopuszczalności stosowania LTA, lecz jego wpływu na ocenę pozostałych warunków preferencji WHT.
NSA uznaje, że ustalenie rzeczywistego właściciela należności nie pozwala na pominięcie ustawowego wymogu bezpośredniego posiadania udziałów. WSA dopuszcza natomiast szersze zastosowanie LTA przy interpretacji analogicznego warunku na gruncie UPO.
Choć wyroki dotyczą odmiennych podstaw prawnych i stanów faktycznych, wskazują na brak jednolitego podejścia do oceny powiązań kapitałowych przy stosowaniu LTA.
W konsekwencji polscy płatnicy WHT powinni każdorazowo weryfikować nie tylko status rzeczywistego właściciela należności, ale również możliwość spełnienia pozostałych warunków konkretnej preferencji podatkowej. Szczególnej ostrożności wymagają przypadki, w których rzeczywisty właściciel należności posiada jedynie pośredni udział w kapitale polskiego płatnika.
Autor: Łukasz Fiuk, Starszy Konsultant, ADN Doradztwo Podatkowe
