Czy dany stosunek prawny stanowi stosunek pracy? - pierwsze dyrektywy wykładni ze strony Głównego Inspektora Pracy

Stosownie do znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy Główny Inspektor Pracy stał się organem, który wydaje interpretacje indywidualne w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

Postanowiliśmy zatem przyjrzeć się pierwszym rozstrzygnięciom Głównego Inspektora Pracy (dalej jako: GIP)opublikowanym w sierpniu br. w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ interpretacyjny.

Pierwsza wydana interpretacja – GIP-GPP.50.14.2026.2

Pierwszą wydaną (choć opublikowaną dopiero jako trzecia), interpretacją było pismo GIP z dnia 28 lipca 2026 r., które dotyczyło podmiotu prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa sprzedaży, usług marketingowych, pozyskiwania kontaktów biznesowych i szeroko rozumianego doradztwa rozwoju biznesu, którą zamierzał on rozszerzyć o współpracę z dwiema osobami odpowiedzialnymi za pozyskiwanie kontaktów handlowych i potencjalnych klientów dla Wnioskodawcy.

Pośród opisanych we wniosku o wydanie interpretacji okoliczności zdarzenia przyszłego wskazano m.in. na to, że osoby podejmujące współpracę z Wnioskodawcą:

będą dysponować całkowitą swobodą w doborze miejsce pracy; dostępne im biuro Wnioskodawcy ma być jedynie opcją dla pracy w innych lokalizacjach,
będą samodzielnie organizować swój czas, zarówno ten poświęcony aktywności zawodowej, jaki czas wolny; współpraca nie zakłada harmonogramów dyżurów, kart czasu pracy i jego ewidencji, czy też wymogu dostępności,
będą mogły odmówić udziału w ewentualnych podróżach o charakterze służbowym,
otrzymawszy informację o celu i zadaniu do wykonania – swobodnie będą dobierać metodę, kolejność oraz sposób wykonania,
będą dysponować własnym sprzętem niezbędnym do realizacji zleconych zadań, choć w sytuacji, w której takiego posiadać nie będą, zostanie im on udostępniony.

Analizując przedmiot wniosku GIP doszedł do przekonania, że planowanym stosunkom prawnym, które Wnioskodawca zamierza nawiązać z dwiema osobami fizycznymi, brakować będzie przede wszystkim elementu podporządkowania, a zatem konstrukcyjnej dla stosunku pracy cechy. Brak ten wynika w głównej mierze z faktu, że w ramach wzajemnej współpracy osoby fizyczne, których zadaniem będzie pozyskiwanie kontaktów handlowych i potencjalnych klientów, nie będą związane poleceniami co do sposobu wykonania zleconych zadań, czasu oraz miejsca świadczenia. Dodatkowo przesłanką negatywną dla stwierdzenia w tym przypadku stosunku pracy jest to, że Wnioskodawca przewiduje również możliwość posłużenia się przez współpracujące z nim osoby zastępcami/podwykonawcami.

Ważne wnioski dla branży informatycznej – GIP-GPP.50.6.2026.3

Na szczególną uwagę zasługuje na pewno stanowisko wyrażone w interpretacji z dnia 29 lipca 2026 r. a odnoszące się do dość powszechnych w branży IT modeli współpracy firm z osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą (B2B). Dotyczyło ono osób zajmujących się świadczeniem specjalistycznych usług IT, jak i przedsiębiorców, którzy obok świadczenia tego rodzaju usług, wykonują usługi koordynatora albo lidera projektu.

Analizując oba ww. przypadki pod kątem wystąpienia przesłanek pracy etatowej organ interpretacyjny podkreślił, że:

„W opisanych stanach faktycznych nie występuje zasadniczy element stosunku pracy w postaci wykonywania pracy w warunkach podporządkowania. Całokształt przedstawionych okoliczności wskazuje, że kontraktorzy działają jako samodzielni usługodawcy, ponoszący ryzyko gospodarcze i odpowiedzialność za wykonanie przyjętego zobowiązania, a nie jako osoby świadczące pracę pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym.”

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że koordynatorzy/liderzy projektów mają w zespołach projektowych zarówno pracowników Wnioskodawcy, jak też i inne podmioty współpracujące w formule B2B (w tym te, świadczące specjalistyczne usługi IT), którym przydzielają oni zadania projektowe, ustalają harmonogramy poszczególnych etapów, prowadzą spotkania projektowe czy też monitorują postępy i jakość. Wszelkie ww. dyspozycje stanowią jedynie zadania projektowe i pozostają ograniczone zakresem danego projektu, a koordynatorzy/liderzy projektów nie są uprawnieni do nawiązywania ani rozwiązywania stosunków pracy lub kontraktów B2B, ustalania wynagrodzeń, udzielania urlopów ani podejmowania innych czynności z zakresu prawa pracy.

Na uwagę zasługuje z pewnością to, że stwierdzeniu, iż w obu stanach faktycznych nie mieliśmy do czynienia ze stosunkiem pracy, nie stała na przeszkodzie okoliczność posługiwania się przez specjalistów IT oraz koordynatorów/liderów projektu urządzeniami, oprogramowaniem oraz dostępami wskazanymi przez beneficjenta nabywanych usług, z zastrzeżeniem, że udostępnienie wynikało z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa systemów informatycznych, ochrony danych i tajemnic prawnie chronionych.

Podsumowanie

Wydane i opublikowane interpretacje indywidualne w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy wskazują, że firmy dostrzegły ryzyko ewentualnej reklasyfikacji zawartych umów i pragną je minimalizować korzystając z instytucji przewidzianej znowelizowanymi przepisami ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

Kluczową rolę w zakresie ograniczenia tego ryzyka odegra z pewnością rzetelność w redagowaniu stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych, które mają być przedmiotem analizy GIP. Należy bowiem pamiętać, że uzyskanie interpretacji indywidualnej nie wyłącza możliwości oceny przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy rzeczywistego charakteru stosunku prawnego w toku kontroli, w razie stwierdzenia w jej trakcie, że stan faktyczny odbiega od opisanego w złożonym wniosku.

Jako ADN Podatki Sp. z o.o. służymy Państwu wsparciem w kwestii oceny ryzyka reklasyfikacji umów oraz przygotowania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. W celu omówienia indywidualnej sytuacji oraz przygotowania rozwiązań dostosowanych do specyfiki Państwa działalności serdecznie zapraszamy do kontaktu.

Autor: Paweł Babicz, Starszy Konsultant, ADN Doradztwo Podatkowe