Zmiany w najnowszej nowelizacji ustawy o PIP

Nowelizacja Ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy należy obecnie do najbardziej dyskutowanych projektów legislacyjnych. W dniu 13 listopada opublikowano już trzecią wersję projektu, która przewiduje istotne modyfikacje w porównaniu z wcześniejszymi propozycjami.

Najnowsza nowelizacja zakłada, że inspektor pracy będzie uprawniony do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy albo do skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Projekt nie precyzuje jednak, w jakich sytuacjach okręgowy inspektor pracy powinien zastosować który z tych trybów. Ministerstwo nie określiło bowiem przesłanek pozwalających na rozróżnienie obu procedur, co nadal pozostawia znaczną uznaniowość po stronie organu.

W porównaniu z poprzednimi wersjami istotną zmianą jest również uregulowanie okresu, w jakim inspektor będzie mógł wydać decyzję o ustaleniu stosunku pracy. Projekt przewiduje ograniczenie tego terminu do trzech lat wstecz, licząc od dnia wszczęcia postępowania. Nowe rozwiązanie doprecyzowuje zatem zagadnienie, które dotychczas nie było w ogóle uregulowane.

Projekt nowelizacji przewiduje także możliwość uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej, zarówno przez Głównego Inspektora Pracy, jak i przez sąd. Nowe przepisy szczegółowo regulują tryb odwoławczy. Jeżeli inspektor pracy stwierdzi istnienie stosunku pracy na podstawie analizy umowy cywilnoprawnej lub kontraktu B2B, strona będzie mogła wnieść odwołanie do Głównego Inspektora Pracy. W przypadku uwzględnienia odwołania GIP będzie uprawniony nie tylko do uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności, ale również do określenia warunków tymczasowego wykonywania decyzji, tak aby w odpowiedni sposób zabezpieczyć interes pracownika.

Jedną z kluczowych zmian jest także wprowadzenie zasady, zgodnie z którą stosunek pracy będzie uznawany za nawiązany z dniem doręczenia pracodawcy decyzji administracyjnej okręgowego inspektora pracy. Stosunek ten będzie trwał aż do uchylenia decyzji przez Głównego Inspektora Pracy, do uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo do rozwiązania stosunku pracy, jeżeli nastąpi ono przed wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia.

Planowane zmiany mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 r.

Autor: Kamil Ozaist, Associate, ADN Doradztwo Podatkowe